ФӔСНӔЛИ СӔРИ АРВИ ДУАР КУ БАЙГОН ӔЙ, УӔД ГЪЕ УОЙ ЗАР
Арви дуар ку байгон ӕй, уӕд Донифарси Хъанухъти усдур къубус æ бунтӕй ниррезуй.
Хъанухъти усдур Есе сугъзӕринӕ урундухъӕй тъупп кӕнгӕ рахаудтӕй: Байзудта: «Ахсӕви игурд райгурдӕй,
'Ма й хуцау мах Донифарси фӕккӕнӕд». Дууӕ лӕги рарвиста,
'Ма Донифарси ӕртӕ гъӕуеми ӕрхаттӕнцӕ,
'Ма дзи некӕми неци рантӕстӕй.
«Хуцаути мӕхе хуцау, уӕддӕр ӕй баделион игурд ма фӕккӕнӕ»,
Баделион игурд уогӕй ӕй, хуцау, Хъубадтӕ, Абисалтӕй ӕй ма фӕккӕнӕ, -
Хъубадтӕ ӕнцӕ фӕлмӕн ӕвзаг ӕма синдзӕ зӕрдӕ,
Абисалтӕ дӕр лигъз гом, фал искъели науӕрттӕ ба уадзунцӕ;
Хуцауæй фӕккӕнӕд уӕддӕр Туйгъантӕй,
Туйгъантӕ ӕнцӕ нӕл фуси уавӕрӕн».
Гъенур ба сӕумӕ гъӕуай кӕнунмӕ рарвиста Есе,
Сугъд искъӕдти тегъӕй гъӕуай кӕнунцӕ ӕ гъӕуайкӕнгутӕ. Нари согдзаутӕ рацӕунцӕ заргæ.
Ба-сӕ фӕрсунцӕ:
«Цӕбӕл заретӕ, цӕбӕл цийнӕ кæнетӕ?»
«Хъубадти Тазейӕн ӕ фӕс мӕрдӕ лӕхъуӕн райгурдӕй, 'ма 'й бӕл ном исӕвардтонцӕ Тазей фурт Тазӕрет».
Хъанухъти Есе загъта:
«Кӕмӕй фӕттарстӕн йе мӕбӕл ӕрцудӕй,
Нур ба 'й йенцег хӕссун гъæуй,
Дзедзе ин бадарун гъӕуй».
«Йенцег ӕхсӕн ку нӕ фӕууӕн, уӕд йе мӕн цӕрун нӕбал ниууадздзӕнӕй».
Раймӕ ӕрвиста йенцег хӕсгутӕ:
«Игурд райгурдӕй Хъубадтӕ, сумахмӕ.
'Ма 'й Есе коруй йенцег исхсӕссунмӕ ӕхемӕ».
Йетӕ ба сӕ рафӕливтонцӕ: сӕ косӕг уосӕн дӕр лӕхъуӕн раигурдӕй,
'Ма сӕмӕ уой равардтонцӕ.
Уомӕн дзедзе бадардтонцӕ Хъанухътӕ,
Уонӕй, уотӕ, кӕд дзедзе бадардтан Тазӕретӕн,
Йетӕ ба 'й кӕд уингӕ дӕр нӕ фӕккодтонцӕ.
Уалдӕнги Тазӕрет багъомбӕл ӕй,
Есейӕн тухӕ кӕнун байдӕдта;
Есе имӕ минӕвӕрттӕ ӕрвиста:
«Ӕхсир бор нӕ асдӕу ку ӕй,
Уӕд мин мӕ зӕронд мӕ цӕстӕмӕ цӕмӕн дарис». Тазӕрет ин загъта:
«Ӕгириддӕр дӕуӕй мӕн асдӕу ӕхсир бор нӕ 'ййес.
Цидӕр дин бакӕнон - тӕрегъӕд дӕр мин нӕ 'й, ходуйнаг дӕр мин нæ 'й.
Нӕ фитдӕлттӕ ди сӕ зӕрдӕбӕл берӕ уазалдзинӕдтӕ дарунцӕ. Ду исхастӕй йенцег нӕ косӕг уоси фурти,
Æнгъӕлдтай абони уалдӕнги, кӕд Тазӕрети исхастай йенцег,
Фал исхастай нӕ косӕг уоси фурти,
'Ма дин уой зонун кӕнун абони».
Нур ба Тазе ку мардӕй, уӕд Тазӕрет губуни байзадӕй;
Ниффӕдзахста: «Уӕхӕн игурд мӕ фӕсте райгурӕд,
Хъанухъти Есей ӕфсӕйнаг колдуарӕй
Ӕ бӕхӕн цуппар цӕвхати ка искӕна».
Есейӕн ӕ зӕронд ӕрӕййафта,
Тазӕрет ба ӕ тӕккӕ дзамани,
'Ма ин йе 'фсӕйнаг колдуар рафтудта, ӕ бӕхӕн си цуппар цӕвхати искода.
Тазе ӕй Фӕснӕли, дууӕ дони уобайи ивард;
Тазӕрет ӕ цъӕх саулохбӕл гъазгӕ ӕрбацудӕй уордӕмӕ,
Ӕ фиди уобайи дуар бахуаста ӕхсӕй:
«Дӕ фӕсте игурд райгурдӕй.
'Ма дин дӕ уосиат исӕнхӕст кодтон,
Кӕд йесди мӕститӕ дӕ губуни бахастай Хъанухъи фуртӕй,
Уӕд мӕрдти надӕй дӕ маст исцӕуӕд».
Йеци загъдмӕ мард ӕртӕ хатти раргъувта ехе, - Уойбӕрцбӕл знаг адтӕй Дигори сӕрбӕл
Хъанухъти усдур Есе Баделиатӕн.
Ӕ лӕг афони ймӕ некӕд бандиудтонцӕ,
Ӕ зӕронди ба 'й бафхуардтонцӕ.
Æвӕстаг лӕг адтӕй, мӕстӕй рамардӕй Есе.
Радзурдта ӕй Тобойти Дзӕрӕхмӕти фурт Цицеу, 23 февраль, 1927 анз,
Киристонгъæу. Ниффинста ӕй Толасти Андрей.
ЦИНИИ-йи архив, фольклор № 15, папкӕ 8, ф. 322-324.
