Дигорский язык
Видео
ЖЗЛ
Искусство
Достопримечательности
Поэзия
Фольклор

Культура

МӔ ФИДИ ФИДÆ АЛИЙИ ӔРИМИСУНТÆЙ

МӔ ФИДИ ФИДÆ АЛИЙИ ӔРИМИСУНТÆЙ

Гарданти Михал

МӔ ФИДИ ФИДÆ АЛИЙИ ӔРИМИСУНТÆЙ

Ме 'нсувӕр Бӕрег мӕ фиди фидӕ Алийӕн уарзта ӕ кувдтитӕ ӕма ин адтӕй амменӕгӕнӕг.
Еу хатт Баба (уотӕ худтон ӕз мӕ фиди фидӕ Алий) изӕрӕй радзурдта махӕн, Нарти Сау робаси царбӕл Уациамонгӕй куд соми кодтонцӕ, уой. Тауӕрӕхъ фӕцӕй, ӕхе даргъ сире къелабӕл рауагъта арти размӕ ӕма ӕ зӕронд ӕмбалмӕ дзоруй:
- Нӕ зӕронд, тауӕрӕхъи хуарзӕнхӕ ба дӕу фӕууӕд. Кӕд нин неци тауӕрӕхъ ӕрхӕсдзӕнӕ, уӕдта дӕхе балхӕнӕ ниуӕзтӕй.
- Тауӕрӕхъи хуарзӕнхӕ дӕр, аргъауи хуарзӕнхӕ дӕр дӕу уӕд! Арахъ агорис ӕма дин ӕнӕ уой дӕр равардтайнӕ. Нуртӕкки дӕ гъӕуй, ӕви фӕстӕдӕр, хуссунбӕл?
- Рахӕссæ 'й, ра, ӕз ба Уациамонгӕй еу баниуазон.
Зӕронд Нана фестадӕй, ӕ рази ин байвардта тумбул фингӕ фӕрзеуӕйдзагӕй, фиди ӕгъзӕл, арахъи цайдан, къумӕли къос.
Уой, нӕ Уациамонгӕ, нӕ Уациамонгӕ, бӕркадгин уай. Алцӕмӕй дӕр не 'фсийни къох идзаг ӕй, зæгъгæ, ӕма ниуазӕн райста, ӕр ӕй идзаг кодта арахъӕй ӕма дзоруй:
- Игъосетӕ, исон ӕхсӕвӕ ӕй Уасгергий ӕхсӕвӕ; Уасгергийӕн нӕмæ ес борӕ нӕлфус нивондӕн тохъули ӕма уин ӕй исон ӕхсӕвӕ равгӕрддзӕнӕн.
Бӕрег имӕ игъӕлдзӕгӕй дзоруй:
- Баба, баба, сауӕнгӕ дӕр Уациамонгӕ ӕма Уасхӕ дзорис 'ма дин сӕ на фӕллӕдӕрӕн. Ци ‘й Уациамонгӕ, Уасхӕ?
- Уой, Баба дӕ рунтӕ бахуӕра, бабай биццеу Бӕрег! Уасхӕ ӕй уӕларвон Хуцау, Уациамонгӕ ба сомий фингӕ. Раги нӕ фиддӕлтæй еске естӕбӕл дзоргӕй Уасхӕ зӕгъун, радтун ку бафӕразтайдӕ, уӕд ин еци дзурдӕн сайӕн нӕбал адтӕй. Уасхӕ зӕгъидӕ ӕма уомӕ гӕсгӕ. Дууӕ лӕги естӕбӕл исдзоргӕй ку бафедауиуонцӕ ӕма Уасхӕ ку зӕгъиуонцӕ, уӕд еци дзурдӕн фӕссайӕн нӕбал адтӕй: Уасхӕ се 'хсӕн адтӕй.
Уациамонгӕ ба адтӕй сомигӕнӕн фингӕ. Адӕми ӕхсӕн ести растдзийнадӕ исбӕрӕг кӕнун ку гъӕуидӕ, уӕд дзурдтонцӕ Уасхей Уациамонги сӕргъи, мӕнӕ атӕ, мӕн рази цӕхӕн тумбул фингӕ ес, уӕхӕн фингӕбӕл ӕривӕриуонцӕ цӕнхӕ, дзол ӕма ниуӕзтӕ (къоси бӕгӕни, уӕрас, кенӕ ронг, хуарз арахъӕй гъӕстӕй ӕма уонӕй сомигӕнгӕй ӕрдзориуонцӕ гурусхаг, хъаугъайаг гъуддагбӕл. Уой фӕсте ба игъосгутӕ исдзориуонцӕ гъуддагбӕл, раст ӕма хӕран равзариуонцӕ, ӕма уотемӕй Хуцауи номӕн гъуддаг ралух кӕниуонцӕ. Дӕуогътӕ ба Уациамонги цӕнхӕ, дзол ӕма ниуӕзтӕй ниййахуадиуонцӕ ӕма бафедауиуонцӕ.
- Мадта, уӕд аргъауи, тауӕрӕхъи хуарзӕнхӕ ба дӕу уӕд, зӕгъга, ба цӕмӕн фӕззӕгъунцӕ?
- Уотӕ фӕззӕгъунцӕ уомӕн, ӕма ӕмбурди адӕм, кенӕ ба ӕвдесӕнтӕ фӕдздзорунцӕ радӕгай: кӕми - еу, кӕми - иннæ. Дӕуогътӕй сӕ еуей дзубанди ку фӕууй, уӕд иннемӕ бадзоруй, Уациамонги хуарзӕнхӕ ба дӕу уӕрагбӕл ӕринцойнæ кæнӕд, загъгӕ. Гъома, ӕз фӕдтӕн дзубандигонд, нур ба дӕу радӕ ӕй раст дзорунмӕ - ӕндӕра неци. Мӕнӕ сумах, аргъӕуттӕ гӕнгӕй нӕ фӕззӕгъетӕ, аргъауи хуарзӕнхӕ ба дӕу, - кенӕ ба аргъауи къерппатӕ ба дӕубӕл ивӕрун, зӕгъгӕ. Устурти ӕхсӕн дӕр - уотӕ. Ӕрмӕст аргъауи мӕнгӕдтитӕ дӕр рафтауй сувӕллон ӕма етӕ ба ӕнцӕ ӕ къерппатӕ.
Уотемӕй, Уациамонгӕ дӕу уӕрагбӕл ӕринцайӕд, тауӕрӕхъи хуарзӕнхӕ дӕу, аргъауи къерппатӕ дӕубӕл, зæгъгæ, дзорӕг кӕмӕ ӕхе бахата, е гъӕуама радзора ести, кенӕ ба ӕхе балхӕна, мӕнӕ мах зӕронд ӕхе аци ӕхсӕвӕ хуӕрдӕ, ниуӕзтӕй куд балхӕдта, уотӕ. Ӕрмӕст Уациамонги дзурдӕн ӕлхӕнӕн, уайӕ кӕнӕн нӕййес. Е фӕууй раст ӕма хӕрангӕнӕги туххӕй дзурд. Уӕхӕн дзурд ба гъӕуама зӕгъа, гъуддаг ка зона, ка бакӕна, е, ӕндӕр дзӕгъӕл дзубандитӕ Уациамонгӕбӕл не 'нгъезуй. Уациамонгӕй фӕдздзоруй дӕуогъ дӕр, зӕнхӕ, арв, цӕнхӕ, дзол ӕма ниуӕзтӕй тумбул финги сӕргъи адӕми ӕхсӕн.
Уациамонги сомигӕнӕн дзурдтӕ ӕнцӕ мӕнӕ атӕ: дзорӕг ӕрдзубанди кӕнуй, растӕй гъуддаг куд фӕззонуй, уотӕ, уӕдта син се 'цӕгадӕ ба банхӕст кӕнуй Уасхӕй мӕнӕ атӕ: ӕз ке дзурдтон гъуддагӕн ӕцӕгадӕй, уой ӕрдзурдтон сумах адӕми рази ӕнӕмӕнгӕй, ӕнӕ неци баримӕхстӕй, - нæ фидӕ арви буни ӕма нæ мадӕ зӕнхи реубӕл, нӕ цӕнхӕ, нӕ дзол, нӕ ниуӕзти сӕргъи, нӕ тумбул финги сӕргъи.
Ка’й зонуй 'ма естӕмӕй мӕнгӕ ку разиннон, мӕ Уасхӕй сумах ку басайон, уӕд ӕ ходуйнаг мӕ фиди уӕрагӕй, мӕ фиди рехӕй макӕд рахезӕд; мӕхуӕдӕг ба уе 'хсӕн гӕмӕх ӕма гъолонӕй, мӕнӕ аци гъолон лӕдзӕгау, куд фӕххӕтон, уотӕ. Мӕ дзурдтӕ, мӕ дзубандитӕ ӕнцӕ раст аци зӕнхӕбӕл, арви буни, сумах ӕхсӕн ӕма син сумах ба уотӕ ӕвдесӕн.
Уотӕ ку расоми кӕнуй дӕуогъ, уӕд уой дзоргӕй ба ӕ къох ӕрхӕссуй гъолон лӕдзӕгбӕл, дзол цӕнхи ниттолуй, уой дӕр ӕма ниуӕзтӕй дӕр ниййахуадуй. Лӕг уӕхӕн дзурд ку радтуй, уӕд е хуннуй Уасхӕ.

Гарданти Михали къохфинститӕй ист.

См.: Гарданти Михал. Уадзимистæ. 2007 анз. Киунугæ исаразта Скъодтати Эльбрус.


Возврат к списку