АЦИ ФУРТ МИНКЪИЙ АЦÆМÆЗ ÆМА ÆНЗОРАЙ ФУРТ
Æнзорай фурт хуарз лæг адтæй, æма ин æртæ кизги адтæй. Æртæ кизгемæн æ тургъи медæгæ тумбул дорæй адтæй мæсуг. Гъе ма тумбул дортæбæл сæ баслæхъти иссæуиуонцæ æма къæразгæбæл бахезиуонцæ, æндæр имæ дуар нæ адтæй. Æма син уæхæн айдæнæ адтæй, æма, зæнхæ цидæр æма кæмидæр адтæй, уони си уидтонцæ. Корæг сæ адтæй аллирдигæй, æма си лæгмæ неке кумдта: нæхуæдтæ нæхецæн иссердзинан, зæгъгæ, æма мæсуги бадтæнцæ.
Еу бон ку адтæй, уæд æмбесбон иссæй, æма Æнзорай фуртæн æ зæрди æрифтудæй, цауæни ку фæццæуинæ, зæгъгæ, ести ку рамаринæ æхсæвæрæн. Уæллæй имæ кизгуттæ кастæнцæ æма ибæл сæ гъæлæсидзаг ниххæл-хæл кодтонцæ. Лæг ка ’дтæй, уомæ гъигæ фæккастæй е, æма загъта:
«Æ, уæлæ гаццатæ! Æз абони уалæнгæ ходуйнаг ку нæ адтæн, уæд мæбæл сумах куд ходетæ?»
Фæххилæ кодта, уæдта сæмæ нецибал исдзурдта æма фæццудæй. Цæун байдæдта, æма ин еу рауæн фæлгæсæн туппур адтæй, æма уой сæрмæ исхизтæй. Кæсæнцæститæ исласта, ракастæй æма будури астæу еу сау æндæрг рауидта. Кæсун имæ байдæдта æма дес кæнуй, нури уалæнгæ еци будури ку некæд неци адтæй, уæд е циуавæр æй, зæгъгæ, Хуцау мин фонс æрхаста дууæ изæрей астæу!
Кæсун имæ байдæдта, æма æ бæх тæрхъоси асæ, æхуæдæгка биццеуи асæ, уæхæн иссæуй æма имæ исхъæрттæй, райарфæ ин кодта, дæ бон хуарз, зæгъгæ, æма фæццæуй.
Е дæр имæ дзоруй:
– Раздæхæ фæстæмæ!
Е ба загъта:
– Æхсицгæ гъуддаг мæ ес, æма дæ кæд нецæмæн гъæун, уæд мæ ма ’здахæ!
Е дæр бæхбæл æхе багæлста, ба имæ хæццæ ’й æма имæ дзоруй:
– Æрдавæ де ’донæ!
– Ци кæнис ме ’донæй?
– Хуцау дæ мæнæн фонсæн равардта.
Загъта е дæр:
– Биццеу ку дæн, ду ба зæронд лæг ку дæ, æма мæ ку бафхуæрай, уæд дин ходуйнаг нæ уодзæнæй?
Е ба ин загъта:
– Мæнæ мæ фæсабæрцæмæ æрбахезæ, де ’фхуæрдтитæ æма æндæрти сагъæс ма кæнæ, ма дæ кумæ гъæуа, уордæмæ бахъæртун кæндзæнæн.
Нæбал имæ фæккастæй, æма тæрхъоси асæ бæх дзоргъагæнгæ фæццæуй. Е дæр æ бæх ниццæфтæ кодта æма ’й фæстеггæй иссурдта, æма ’й бæхæй искъуæрдта, æма тæрхъоси асæ бæх æ дзоргъа дæр нæ ниууагъта. Никкидæр Æнзорай фурт æ бæхи ниххæфтитæ кодта; еуæрдигæй дæр, иннердигæй дæр имæ æхе батæруй, æма ин змæлгæ дæр нæ кæнуй.
Зæгъуй ин:
– Ци кæнис, лæхъуæн ку дæн, æма мæ цæмæн æфхуæрис? Ку не ’змалдæй, уæд имæ æркастæй, æма ’й ку нæбал уагъта Æнзорай фурт, уæд æй тæрхъоси асæ бæхæй искъуæрдта æма ’й бæхæй рагæлста, æхуæдæг ба ’й æхси дудагъæй нилхъивта, æнæ къохæй бавналгæ æма æнæ бæхæй æрхезгæ. Уæд æ ходæ фелваста æма ин ковун байдæдта:
– Æз, цидæр изæд дæ, цидæр идауæг, дæ мадæ, дæ фиди иуазæг!
Æма е дæр е ’хсæ систа:
– Изæд дæр нæ дæн, идауæг дæр нæ дæн, мæгур лæг дæн, æма мæ мæ надбæл цæун цæмæннæ уадзис?
Фæууагъта ’й æма фæццæуй. Æнзорай фурт фестадæй æма сагъæс кæнуй:
– Нур мæ мæ фудбони кизгуттæ уинунцæ, æма син ци зæгъдзæнæн? Ка мæ бафхуардта, уой ку нæ зонун!
Æма æ фæсте уайун байдæдта æма имæ дзоруй:
– Фæллæууæ еу минкъий!
Е дæр имæ дзоруй:
– Ку нæ мæ евдæлуй, тагъд ку кæнун, æма мæ цæмæннæ рауадзис?
Е ба имæ дзурдта:
– Корун ди, айдагъ дууæ дзурдемæ мæмæ фæллæууæ!
Исæйæййафта æма дзоруй:
– Кæмæй дæ, кумæ цæуис? Ци ’хсицгæ гъуддаг кæнис, уой мин зæгъæ!
Е ба ин загъта:
– Æз дæн Аци фурт минкъий Ацæмæз. Мæ гъуддаг ба ’й: цæун Æнзорати минкъий Æнзорæн æртæ кизги сæрккаги бадунцæ, æма мæнмæ уонæй кæд еске фæрразæнгард уидæ.
Загъта Æнзорай фурт:
– Дæ амонд дин æдта Хуцау хуарз искæнæд!
Æхе фæййеуварс кодта æма уайун байдæдта Æнзорати минкъий Æнзор æма уомæй æхе фæрраздæр кодта сæхемæ. Нихъхъæрттæй æма, ку фæммедæг æй, уæд æ сæр ниллæгдæр, е ’уонтæ бæрзонддæр, уотемæй имæ сæрккагæй æ кизгуттæ ракастæнцæ. Дзурдтонцæ имæ:
– Ку дин загътан, нур ба дæу ка бафхуардта, уой мах дæр æриййафдзинан, æма ибæл хъурмæ кæнæ!
Е дæр бацудæй медæмæ. Уалинги исхъæрттæй Аци фурт минкъий Ацæмæз дæр; бæхбæттæнбæл æ бæх бæбаста; цалдæн иуазæгдонмæ цудæй, уалдæн æ фæсте кæсунцæ кизгуттæ æма ибæл нивтæ ракарстонцæ, дарæсæн ци гъудæй, уобæл. Æхсæвæй хуарз исиуазæг кодта Æнзорати Æнзор, æндæмæ ба имæ нæ рацудæй. Кизгуттæй дæр алке æ дарæс æ къахæй æ къохмæ рацæттæ кодта. Ку фæббон æй сæумæ, уæд ин сæ æрæрвистонцæ æма ин загътонцæ, гъе, уонæй дæ аккаг ка ’й, е дæу фæууæд, иннети ба фæстæмæ исæрветæ, зæгъгæ.
Равзурста сæ, æма хестæри дзаумæуттæ, æхецæн куд дзæбæх, уотæ разиндтæнцæ; иннети ба фæстæмæ рарвиста. Æрæрвистонцæ имæ:
– Ирæдæн нин ци унаффæ кæнис? Ирæди унаффæ нæхуæдтæ кæнæн; кæд дæ нифс хæссис, уæд арази ан; дæ нифс ку нæ хæссай, уæдта дæ хæдзарæ агорæ!
Рарвистонцæ имæ:
– Нæ фиди æфхуæрдæн нин фиццагдæр мин соми куд бафедай, не ’руæдæн ба сæдæ саги.
Исарази ’й. Æнгъуд ин искодтонцæ. Еци сахат æ дзиппæй исиста мин соми, уæдта фæццудæй æма сæдæ саги æртардта æма син сæ сæ тургъи баскъардта. Æнгъуд ин равардтонцæ, æнгъуди бонмæ куд иссæуай æма дæ бийнонтæ куд фæххонай, зæгъгæ, уобæл.
Аци фурт минкъий Ацæмæзбæл нарти адæм тæрхæнттæ кæнун байдæдтонцæ:
– Аци фурт цауæни рандæй æма некæмибал зиннуй, æма имæ агорунмæ цæун гъæуй!
Уотæ куд дзурдтонцæ, уотæ ба Ацæмæз нихъхъæрттæй æма нарти адæмæн арфæ ку ракæнинæ, зæгъгæ, æма сæмæ фездахтæй. Уе ’зæр хуарз, нарти хестæр адæм, зæгъгæ, син разагъта. Етæ дæр ин:
– Æгас нæмæ цо! Мах ба дин уосæ корун унаффæ ку кодтан æма дæмæ агорунмæ дæр цæунмæ ку гъавтан.
Е ба син загъта:
– Киндзхонæй мæ уæ хуарзæнхæ фæууæд! Иннæ абони дзурд бафтудтон, æма мæ уæ хуарзæнхæ уæд!
Иннæ аци афонн фæццудæнцæ нарти адæм æма ин киндзæ æрхудтонцæ.
Аци таурæхъ Губади ниффинста Мудойти Сабейæй
