ФÆСНÆЛИ СÆРИ АРВИ ДУАР...
Арви дуар ку байгон уй, уæд Донифарси
Хъанухъти устур къубус æ бунтæй ниррезуй.
Хъанухъти устур Есе
Сугъзæрийнæ урундухъæй тъупгæнгæ рахаудтæй,
Байзудта: «Ахсæви игурд райгурдæй,
’Ма ’й Хуцау мах Донифарси фæккæнæд».
Дууæ лæги рарвиста,
’Ма Донифарси æртæ гъæуеми æрхаттæнцæ,
’Ма си некæми неци рантæстæй.
«Хуцаути мæхе Хуцау,
Уæддæр æй баделион игурд ма фæккæнæ,
Баделион игурд уогæй æй, Хуцау,
Хъубадтæ, Абисалтæй ма фæккæнæ,
Хъубадтæ æнцæ фæлмæн æвзаг æма
Синдзæ зæрдæ,
Абисалтæ дæр лигъзгом,
Фал искъели науæртæ ба уадзунцæ;
Хуцау æй фæккæнæд уæддæр Туйгъантæй,
Туйгъантæ æнцæ нæл фуси уавæрæн.»
Гъе нур ба сæумæ гъæуай кæнунмæ рарвиста Есе,
Сугъд искъæтти тегъæй
Гъæуай кæнунцæ æ гъæуайгæнгутæ.
Нари согдзаутæ рацæунцæ заргæ.
Басæфæрсунцæ:
«Цæбæл заретæ, цæбæл цийнæ кæнетæ?»
«Хъубадти Тазейæн æ фæсмæрдæ
Лæхъуæн райгурдæй,
’Ма ибæл ном исæвардтонцæ
Тазей фурт Тазæрет».
Хъанухъти Есе загъта:
«Кæмæй фæттарстæн, е мæбæл æрцудæй,
Нур ба ’й енцег хæссун гъæуй,
Дзедзе ин бадарун гъæуй.
Енцег хæссæг ку нæ фæууæн,
Уæд е мæн цæрун нæбал ниууадздзæнæй».
Раимææрвиста енцег хæсгутæ:
«Игурд райгурдæй, Хъубадтæ, сумахмæ.
’Ма ’й Есе коруй енцег исхæссунмæ æхемæ».
Етæ ба сæ рафæливтонцæ:
Сæ косæг уосæн дæр лæхъуæн райгурдæй,
’Ма сæмæ уой равардтонцæ.
Уомæн дзедзе бадардтонцæ Хъанухътæ,
Уонæй уотæ, кæд дзедзе бадардтонцæ Тазæретæн,
Етæ ба ’й кæд уингæ дæр нæ фæккодтонцæ.
Уалдæнги Тазæрет багъомбæл æй,
Есейæн тухæ кæнун байдæдта;
Есе имæ мийнæвæрттæ æрвиста:
«Æхсир бор нæ астæу ку æй,
Уæд мин мæ зæронд
Мæ цæстæмæ цæмæн дарис?!»
Тазæрет ин загъта:
«Æгириддæр дæуæй мæн астæу «æхсир бор» нæййес.
Цидæр дин бакæнон,
Тæрегъæд дæр мин нæ ’й,
Ходуйнаг дæр мин нæ ’й.
Нæ фиддæлтæ ди сæ зæрдæбæл
Берæ уазалдзийнæдтæ дарунцæ.
Ду исхастай енцег нæ косæг уоси фурти.
Æнгъæлдтай абони уалдæнги,
Кæд Тазæрети исхастай енцег,
Фал исхастай нæ косæг уоси фурти,
’Ма дин уой зонун кæнун абони».
Нур ба, Тазе ку мардæй,
Уæд Тазæрет губуни байзадæй;
Ниффæдзахста:
«Уæхæн игурд мæ фæсте райгурæд,
Хъанухъти Есей æфсæйнаг колдуарæй
Æ бæхæн цуппар цæфхати ка искæна».
Есейæн æ зæронд æрæййæфта,
Тазæрет ба - æ тæккæ дзамани,
’Ма ин е ’фсæйнаг колдуар рафтудта,
Æ бæхæн си цуппар цæфхати искодта.
Тазе æй Фæснæли, дууæ дони уобаййи ивард;
Тазæрет æ цъæх саулохбæл
Гъазгæ æрбацудæй уордæмæ,
Æ фиди уобаййи дуар бахуаста æхсæй:
«Дæ фæсте игурд райгурдæй.
'Ма дин дæ уосиат исæнхæст кодтон,
Кæд ести мæститæ дæ губуни бахастай Хъанухъи-фуртæй,
Уæд мæрдти надæй дæ маст исцæуæд».
Еци загъдмæ мард æртæ хатти раргъувта æхе,
Уойбæрцæбæл знаг адтæй Дигори сæрбæл
Хъанухъти устур Есе баделиатæн.
Æ лæг-афони имæ некæд бандиудтонцæ,
Æ зæронди ба ‘й бафхуардтонцæ.
Æвæстаг лæг адтæй, мæстæй рамардæй Есе.
Райдзурдта Тобойти Дзæрæхмæти фурт Цицеу.
13 февраль, 1927 анз, Киристонгъæу. Нийфинста Толасти Андрей.
ЦИГСÆИ-й архив, фольк. № 15, 8 п., 322-324 ф.
