Дигорский язык
Видео
ЖЗЛ
Искусство
Достопримечательности
Поэзия
Фольклор

КИНДЗХАСТ ӔМА КИЗГИ ӔГЪДӔУТТИ ЗАРТӔ

КИНДЗХАСТ ӔМА КИЗГИ ӔГЪДӔУТТИ ЗАРТӔ

КИНДЗХАСТ ӔМА КИЗГИ ӔГЪДӔУТТИ ЗАРТӔ

КИНДЗХАСТ ӔМА КИЗГИ ӔГЪДӔУТТИ ЗАРТӔ

Кизгутти зар

(киндзи цӕугӕй)

Киндзгъонтӕ-еу ку ӕрбадионцӕ, уӕд кизгуттӕ сӕ кӕрӕдзей къохтӕбӕл ниххуӕционцӕ, сӕ сӕргъи ӕрлӕууиуонцӕ ’ма фиццаг хестӕрмӕ базарионцӕ, уӕдта уой дӕллӕй уомӕ, уотемӕй се ’гасемӕдӕр.

- Уӕй, Зула, Зула, Зула!
Ӕртӕ кизги бадунцӕ,
Астӕуккаги ба фаунцӕ.
Раскъӕфуй ӕй, ке аккаг ӕй, йе.
Зула дин зӕгъӕн.

Хестӕрмӕ дзорунцӕ:

- Дӕ хай нин радтӕ ӕнӕ фӕстӕмӕ фӕккӕсгӕй.
Йе дӕр син ӕ хай радтуй, куд ӕмбӕлуй, уотӕ.
Уӕд иннӕ хестӕрмӕ низзариоцӕ:

- Зула дин зӕгъдзинан,
Дӕ хунӕ нин радтӕ,
Кенӕ ’дта дин дӕ зӕгъуйнаг зӕгъдзинан.

Ӕ хунӕ син куд ӕмбалдӕй, уотӕ нӕ равардта, ’ма имӕ нӕуӕгӕй бабӕй низзардтонцӕ.

- Дӕ закъӕ гудунмӕрзӕн,
Авд гъунемӕй дӕ комбос,
Йеунӕг гъунӕй дӕ тарбос.

Фӕстагдӕр иуазӕгмӕ сӕхе бахатунцӕ:

- Зула дин зӕгъӕн:
Нӕ мӕкъустӕг нӕхе гъӕуй,
Истурбӕл ӕй ку ӕрбадарай,
Дӕ къох фӕрнӕй уӕд бадарай,
Минкъибӕл ӕй ку бадарай,
Уӕдта ’й дӕ къохи ӕрдӕгбӕл ӕрбадарай.
Зула дин ку загътан,
Ма дӕ къох мӕнгӕйбӕл ку ’рбадардтай,
’рбадардтай,

Ма омӕ дӕр бабӕй дзорунцӕ, зӕргӕй:

- Дӕ закъӕ гудунмӕрзӕн,
Авд гъунемӕй дӕ комбос,
Йеунӕг гъунӕй ба дӕ тарбос.


Кизгӕ киндзи ку фӕццӕуй, уӕд уой ӕгъдӕуттӕ ӕма кувдтитӕ

…Изӕрӕй кизгӕ ку фӕннӕхстӕр кӕнуй, уӕд кизги хӕддзӕ къохбӕлхуӕцӕг, ӕндзиуаргин фидӕн айдӕнӕ ӕ къохи, никки ӕ хæддзӕ еу дӕс лӕхъуӕни, ӕма хӕдзармӕ ӕфсинти размӕ бацӕунцӕ, рӕхиси разӕй рацӕуӕн, зӕгъгӕ, рӕнгъӕ ӕрлӕуунцӕ хӕдзари ӕфсини рази. Уӕд Хестӕр ӕфсинӕ ӕртӕ къери хӕццӕ устур къоси рахӕссуй бӕгӕни. Ӕма ин адӕн фæззӕгъунцӕ: «Нӕ мадӕ, дӕхуӕдӕг раковӕ, дӕу кувд барстдӕр одзӕнӕй, Хуцауӕн ӕхцӕуӕндӕр одзӕнӕй, дӕ къохӕй нӕ рафӕндараст кӕнӕ». Уӕд ӕфсиинӕ раковуй:

- Йе, Хуцау, аци саби
фӕндарастӕй цӕуӕд,
Кумӕ цӕуй, оми амондӕй цӕрӕд,
Махмӕ нивӕ куд ниууадза,
Е ’носи хӕдзарӕмӕ нивӕ куд
фӕххæсса,
Уӕхӕн нивӕ Хуцау радтӕд,
Ӕ нивӕ хӕдзари бӕрзонд бадӕд.
Уасгерги къохбӕл хуӕцӕг кӕмӕн адтӕй,
Мадӕмайрӕн ӕндзиуаргин кӕмӕн
бадтӕй,
Никкола ӕ фарсмӕ кӕмӕн лӕудтӕй,
Изӕдтӕ, идаугутӕ - киндзгъон
цӕттӕй,
Омӕн ӕнбал ранӕхстӕр уӕд нӕ
къохӕй,
Нӕ хӕстӕгутӕ, нæ синхонтӕн ба
сӕ цорӕй.
- Гъауай, е ’нсувӕр раковӕ, райсӕ,
Раковӕ, разарӕ, ниузӕн дӕхемӕ
байсӕ.

Къохбӕлхуӕцӕг ниуазӕн райсуй ӕма раковуй:

- Йе, Хуцау, фесгун хуӕрӕ-ӕрвадӕ
нӕ фæккӕнӕ.
Адӕнтӕ кӕбӕл ковунцӕ, еци нивӕ
нӕмӕ ӕркӕнӕ.
Йе, Хуцау, берӕ адӕн аци гъуддагбӕл
куд ковонцӕ,
Аци сабий ниви хузӕн куд коронцӕ.
Йе, Хуцау, аци сабийӕн ӕ зӕрдӕ -
раст,
Ка нӕ ’й уарза, омӕн ба ӕ зӕрдӕ -
баст.
Хуцауӕй имӕ устур нивӕ ӕрцӕуӕд,
Дзӕбахдзинадӕ ӕ хӕццӕ ӕрцӕрӕд.
Йе, Хуцау,
Каркау бӕдолгин,
Арсау хъӕболгин,
Фурау мӕкъургин, -
Уӕхӕн нивӕ Хуцау радтӕд!
Ӕ нивӕ адӕни нивти сӕри бадӕд.
Ами ци адӕн ес, онӕй рохсӕй цӕун,
Хуцау син радтӕд берӕ бӕнтти цӕрун.
Мӕрдти дӕр, уӕлӕбӕл дӕр,
Ме ’нсувӕр - хуӕрӕ,
Дӕ лӕги хӕццӕ нивӕ, амондӕй цӕрӕ!

Ӕма къохбӕлхуӕцӕг ковӕгкаг кизгӕн исахуадун кӕнуй, ой фӕсте ба низзаруй:

Йедилӕ, йедилӕ, киндзӕ ку ссӕуй,
Уӕхӕн киндзӕ некӕд иссудӕй -
Ӕ еу усхъӕбӕл ’йе исхӕссуй
Хори тунтӕ,
Йе ’ннӕ усхъӕбӕл йе исхӕссуй
Зурнӕ айдӕнтӕ.
Уӕхӕн къохбӕлхуӕцӕг - Уасгергий
Йе ’ндзиуаргин - Мадӕ Мадӕмайрӕн,
Ӕ киндзхонтӕ - сӕумон изӕдтӕ,
Изӕйрон идаугутӕ,
Еци киндзӕ дӕр ой бони фарни
ранӕхстӕр уӕд.

Уӕд къохбӕлхуӕцӕг ниуазӕн исахуадун кӕнуй, ӕмӕ уӕд кизгӕ дӕр дууӕ загъди фӕззӕгъуй:

- Бинонтӕн куд он уарзон,
Куд син нӕ он сайон,
Хуарздзинадӕбӕл косӕг - мӕ зӕрдӕ
Тухгин кустӕн федар - мӕ цӕнгтӕ.
Мӕ нивӕ ба-радӕт-бадӕт, -
Хуцау мин еци амонд радгӕд.
Сафа, уӕларв Сафа,
Фандараст мӕ фӕккатнӕ,
Устур нивӕ мӕмӕ ӕркӕнӕ.

Ӕма гъеуӕд ранӕхстӕр уй кизгӕ е ’носи хӕдзарӕмӕ. Тургъӕмӕ ку ранӕхстӕр уй, уӕд адӕн зарунцӕ, ковунцӕ, топпитӕ ӕхсунцӕ, гъасти кафунцӕ, отемӕй ӕй е ’носи хӕдзарӕмӕ ӕрхопунцӕ. Оми дӕр устур кувдтитӕ искӕнунцӕ, ӕртӕ бони дзи фӕгъгъазунцӕ. Ордиги ӕндӕмӕ цӕрун, хуӕруи бӕйдайунцӕ.


Киндзи кувд

- Цӕй, маха, Хуцауи адӕм,
Хуцаумӕ исковӕн!
Хуцауӕй хестӕр неке ’й,
’Ма табу йе ’стурдзинадӕн,
Уӕдта йе ’сконд изӕдтӕн;
Иеу къуар анзи сӕ ӕд хӕстӕг,
ӕд хецон
Сӕрӕгас ниууадзӕд.
Пур ба мӕнӕ йеу саби сувӕллон
Киндзи цӕуй;
Уой туххӕн Хуцаумӕ исковӕн.
Дууӕ хӕстӕги нивгун бони
Бакаййес кӕнӕнтӕ,
Муггагмӕ хæстӕг
Ӕма зӕруӕмӕ каййес.
Уасгерги ’ма Никкола
Каййес рафӕлдесӕг ӕнцӕ.
Хуӕрзӕмбӕлӕг разиннӕнтӕ!
Нур дууӕ муггаги
Кӕрӕдзей муггагӕй муггаг райсӕнтӕ!
Кӕрдӕг ӕма фӕсалӕ куд хӕлӕмулӕ
ӕнцӕ,
Уотӕ хуӕрифурт ӕхсӕнтӕ куд
исонцӕ.
Хуцауи уарзон адӕм
Дууӕ муггагей астӕу
Хуӕрзӕмбӕлӕг разиннӕнтӕ!
Нур фӕндараст фӕууӕд уӕ къохӕй;
Ами дӕр фес куд ниууадза,
Уордӕмӕ дӕр нивӕ куд фӕххӕсса;
Бинонтӕн уарзон куд уа;
Гъӕубӕстӕн лимӕн куд уа;
Каркау хъӕболгун;
Арсау бӕдолгун;
Нивӕ ’ма амондӕй си бацӕрӕд!
Нивгун бони сӕмӕ ӕрфестӕг уӕд;
Муггаг си исуӕд!
Дууӕ адӕймаги иснизгун уӕнтӕ,
Се ’мбестӕ, се ’нгарти астӕу.
Цӕунгъон, зӕгъунгъон куд уонцӕ!
Ӕгадӕ ӕма ӕнамонд ма исуӕнтӕ!
Фал нивӕ ӕма амонд ка райста,
Уони ӕмбал исуӕнтӕ!
Сӕ нивӕрзӕни рагъбӕл уарзонӕй фӕццӕрӕнтӕ!

Уасгерги ’ма Никкола финдзи
цӕуӕнтӕ.
Фӕстӕмӕ сӕмӕ гъӕуай кӕнӕнтӕ!



Возврат к списку