Марднигӕнуни ӕгъдӕуттӕ ӕма гъарӕнгитӕ
Гъарӕнгӕ
Уӕ, берӕ косагӕ, ӕвӕллайагӕ! Уӕ, берӕ ка зудта, берӕ ка куста. Уӕ, ӕхцай бони ӕхцай кисӕ ка ’дтӕй, фонси бони Фӕлвӕра ка ’дтӕй. Уӕ, лӕугӕ хонх, цӕугӕ мӕсуг ӕ бунтӕй нирреза! Дзиуарвӕсхъӕ (тотӕг уонтӕ), нарӕг астӕу, гурведауцӕ, саги сесбӕл хуарз амад ка ’дтӕй!.. Ӕхсӕвӕ бонау ка хаттӕй, ӕхсӕвхӕтӕг мегъӕмбал уа! Цъӕх ӕфсӕйнагӕй цъӕх бӕхгин уа!.. Уӕ, бӕрзонд фӕлгӕсӕнтӕ, ниллӕг бацӕуӕнтӕ ка скодта, уонӕй ка неци фӕййидта! Сау лацин, бор уарий, ӕ бунтӕй рахъан уа! Уӕ, ци мӕгур дӕ, ци дзӕгъӕл фудӕбӕнттӕ фӕккодтай! Уӕ, дӕ Дигори хай дзӕгъӕлӕй байзайа! Хуӕрзхаст бӕх хуӕдидонӕй ниффардӕг уа! Уӕ, ци мӕгур дæ!.. Ӕ лӕхъуӕнӕн уосӕ ка не ’рхудта, ӕ кизгӕ киндзи ка нӕ рарвиста! Уӕ, ци мӕгур дӕ! Уонӕмӕ фӕббӕллай, ма сӕ раййафай!
Гъарӕнгӕ
Уӕ, ци мӕгур дӕ!.. Йеунӕги фӕххизта, ӕртхотуг сӕрӕй, фунук къохӕй фӕббадтӕй, ӕхуӕдӕг ба инсӕй ниййергӕй инсӕййемӕй йеунӕги тасӕй фӕццардӕй. Ӕхсӕвӕ сагъӕс гӕцгӕ хустӕй, бонӕ азӕлгӕй тарстӕй, даргъ бонӕн ӕхсӕвӕй тарстӕй ӕ фур косагӕй! Уӕ, берӕ косагӕ, ӕвӕллайгӕ! Уӕ, ци мӕгур дæ! Болат кӕрдӕнгин, мисийраг содзингин, ӕндон содзийнау дӕ астӕубӕл басӕттай! Уӕ ӕнӕ уадӕ фӕлмӕн хор, бийнонти дзиуарӕ, дӕ нихтӕй хумӕ фӕккӕнай! Дӕ берӕ фӕллӕнттӕй маци фӕййинай! Уӕ, ци мӕгур дæ! Йеунӕгмӕ фӕккӕсай, уой цийнӕ бӕнттӕ ма раййафай!.. Уӕ, мӕгур йеунӕг! Дӕ куст ӕдӕхст мади фæллӕнттӕ цӕмӕй бахатдзӕнӕ? Уӕ, мӕгур йеунӕг, ци мӕгур адтӕ! Дӕ уорс дзоги фӕсте хӕтунӕй ма бафсӕдай! Уæ, дӕ фиййаулӕдзӕг дзоги кӕронмӕ сагъдӕй байзайа! Уӕ, дӕ фиййаулӕдзӕгӕй ма бафсӕдай! Де ’ртӕхдзӕгъдӕн гебена ма раййевай, ма рагӕлдзай! Уӕ, дæ уорс дзогӕ сау гъӕди астӕу дзӕгъӕлӕй байзайа!
Гъарӕнгӕ
Ӕ мӕ бон, мӕ бон, мӕ фонси Фӕлвӕра, мӕ хуари Уацелла, мӕ хуари уӕрдун никкӕла, мӕ уалдзӕг, мӕ фӕззӕг нийхӕла. Йе ’нсур ӕнӕ фастӕй фӕххӕссуй, ӕ палаон ӕрдӕг калдӕй фӕххӕссуй! Мӕ фагӕ цардӕй ӕвӕндонӕй фӕццӕун! Цардмӕ ме ’рух рахадтон ӕма ӕдзардӕй фӕццӕун! Хуӕнхти хонхмӕйрохс, будури сахирд хор. Ӕ, мӕ бон бакӕла, хорхӕтӕни сау цӕстӕцъӕх йех фӕккӕнуй. Уӕлиау тъӕфӕлтӕ сурх бӕздайӕнбӕл пъӕстутӕ фӕккӕнунцӕ. Фӕлмӕн мадӕ! Гъарӕнгӕгӕнагӕ осӕмӕ дӕ гъос цъарӕрӕдӕн ма бакӕнӕ! Уорс хъури бунтӕ сау калмӕ урзгӕйттӕ фӕккӕнуй! Сау цӕстӕ бунтӕй фӕкъахуй, бӕрзонд бӕхгин бӕрзонд бӕхӕй ӕнӕбари ниффестӕг уй. Уорс дзоги хецау сау гъоми хецау, орс дзогӕ дзогтӕй ка тардта, сау гъом къуӕрдгӕйттӕй ка тардта. Бӕрзонд бӕхгин! Ӕхцай хурдзинтӕ никкӕнидӕ орс дзогӕй. Зӕронд мадӕ, зӕронд фидӕ ӕнӕ дарӕгӕй байзадӕнцӕ, се ’гас ӕнӕ дарӕгӕй байзадӕй! Дӕдӕдӕй, ци ма кӕндзинан, ци хормӕ ма цӕудзиан, куд ма цӕрдзиан. Кӕндӕгтӕ, мӕрддзӕгтӕ ӕхе ӕрдиги никкодта ӕ зӕронд мадӕ ’ма фидӕн. Уалдзӕг ку ’рхъӕрдтӕй, нӕ уалдзӕги куст пин ка никкӕндзӕнӕй?! Ӕ тог мӕбӕл ниууара! Метӕн нӕ ӕ тӕнӕгбӕл феййафта, донӕн нæ йе сустбӕл феййафта. Дӕдӕдӕй, ци ма кӕндзинан. Хуар ласӕг нин ку нӕбал ес, сог ласӕг нин ку нæбал ес. Мах ин йе ’нгӕрттӕмӕ тайӕн дони тайдзиан. Ӕ, мӕ бон, мæ бон, тагъд догъи фӕууайон, ма ’й ӕмбести фӕссорон, ’ма сӕ раййафон. Ӕхсӕвӕ кӕмӕн нæ хустӕн, нур уомӕй ӕнӕ хай ку байзадтӕн. Галау мӕ сӕфтгутӕ ку бафтудтон, каркау мæ базуртӕ фӕкъахон, маци си фӕййинон уонӕй. Хъалти хъал дзиуарӕ бӕрзӕндти ку рацӕуй, пиллӕгмӕ ку ’рцӕуй, гъар гъӕццоли бунтӕ фӕййагоруй. Орс хъури бунтӕ идзагӕй фæххӕссуй, къӕлий къах ӕ ’ргъуцӕстӕй фæххæссуй, къӕдзелтӕбӕл ку бацӕуй, ка уӕлнад фӕууй, ка дӕлнад фӕууй, ӕхуӕдӕг ба нӕ фӕййинуй.
Гъарӕнгӕ
Ӕ, мӕ бон, мӕ бон, фӕлмӕн кизгӕй ка байдагъӕй. Ӕ, мӕ бон, мӕ бон, дууӕ цъӕх кизги ӕхсӕн дорӕн ниууагъта. Еуей йин нивӕрзӕн дорӕн садздзйан, инней дин къӕхти дорӕн садздзйан. О, мӕ бон, мӕ бон! Де ’нгон кири фӕрстӕ кӕд ратонисӕ уони ӕрхӕнӕй. Кизгӕ - мади листӕг худтӕй ка нӕ бафсастӕй. Мисираг содзингин, болат кӕрдӕнгин йеу дарӕси дууӕ киндзи ка рандӕ’й. Фӕлмӕн мадӕ цӕбӕл тухсуй? Хъал лӕхъуӕн ибӕл ӕ сера хӕсдзӕнӕй, лигъз имӕ дзордзӕнӕй, ӕ зӕрдӕ ӕхемӕ дардзӕнӕй, цъухи лигъз имӕ дзордзӕнӕй, йесге хъали кизгӕбӕл цъухи дзурд ку бафтауа, уӕд мӕ гъудидӕр нӕбал ӕркӕндзӕнӕй. Фӕлмӕн кизгӕ, ӕ йесге хъали кизгӕ ку ’рцӕуа, ме ’гудӕ уатмӕ ку бацӕуа, уӕд мӕрдти ӕрдигӕй дӕ цирти тондзӕнӕ фӕйнердӕмӕ.
Гъарӕнгӕ
Уӕ, цӕрунгъӕуагӕ хор, мондаг уодесӕг кӕмӕ ӕрбалӕууй, уой хӕтдзӕ тохӕн ка фӕккӕнуй! Уомӕн йе ’нгарӕ ӕ сӕргъи ку ӕрбалӕууй, уӕд ӕй фæффӕндуй уой хӕтдзӕ рагъазун. Уотӕ ку фӕззӕгъуй: «Радзӕбӕх уодзӕнӕн!». Қарз уодесӕг уой нӕ фæффӕрсуй. Ӕ бӕрзонд исхӕссӕг фидӕн зӕрдӕ ку байвӕруй, дӕ цӕвӕг дин де усхъӕй райсдзӕнӕн, зӕгъгӕ, уой ма бафӕразай. Уӕ, дӕ зӕрди дзубандитӕ, дӕ рӕвдзитӕмӕ ма рахъӕртай! Уæ, уомӕн ӕ бӕрзонд исхӕсгутӕ, ӕ мадӕ, ӕ фидӕ кӕугӕ зӕрдӕ, дзоргӕ дзухӕй байзайонцӕ! Ӕ фӕлмӕн ниййерӕг уотӕ ку фæззӕгъуй: ӕ мӕлӕтӕн цӕйасӕ рацӕй, уордӕмӕ байрайуй! Ӕхецӕн ӕй хумӕтӕги зӕрдӕ ку февӕруй: мӕ къустелӕ мин ме усхъӕй раййевдзӕнӕй, мӕ йесойнӕ мин мӕ къохӕй райсдзӕнӕй, зӕгъгӕ. Карз уодесӕг уой ку нӕ фæххезуй, мӕ бон! Уомӕн, гъасти кӕронмӕ ку рацӕуй, ӕ хъӕстӕ уӕд исресуй. «Уӕ, нана! Мæ хъӕстӕ ресуй!». Омӕн даргъ уат ку ракӕнуй йеци сахат, ку фæййаууон уй! Уӕ, нана! Ци мӕгур дӕ, дӕхецӕн ӕй ци зӕрдитӕ ниввардтай! Уæ, мæгур дӕ бон, ӕ сау ниййерӕг! Уомӕн йе ’нгӕрттӕ кустмӕ ку цӕуонцӕ; хъал лӕхъуӕнтӕ сау ниййерӕгбӕл ку расерф кӕнонцӕ, ӕ уӕргутӕбӕл бадон уогӕй йе ’ндӕрхцӕ уӕд бахауй. Уæ, мæгур йеунӕг! Гъӕдӕ, дорӕй дӕр мæгурдӕр ӕй йеунӕг! Мæгур цӕмӕй ӕй? Хӕдзари уа - ’ма ӕндегкӕй - кӕуйнаг; ӕндегкӕй уа - ӕма хӕдзари кӕуйнаг!
Фӕлдесун
Гъо, Хуцау! И мард дӕр, и ’гас дӕр ду искодтай ӕма дин табу фæууӕд! Ду ба, Цора, рохсаг - уо! Мӕрдти ци фæткӕ, фæндаг йес, уомӕй хуарз ракорӕ; лӕгъуздзийнадӕй, фидбилизӕй бахезӕ, Мæрдти Барастури лӕварӕй мӕнӕ атӕ дӕ рази лæууӕнтӕ! Сӕрдӕ дин симӕр ма кӕнӕнтӕ, зумӕг ба сӕлгӕ ма кӕнӕнтӕ. Фунхӕй дин ке радтонцӕ, йе хомбӕл бӕркад ӕфтауӕд! Сӕрӕй йесгӕ ’мабунӕй ахедгӕ дин цӕуӕнтӕ! Цалинмӕ будури цалх зела, хонхи ба дор зела, уалинмӕ дӕ раз идзагӕйидзагдӕр кӕнӕд! Хай, фæндагӕн хай бакӕнӕ, ӕнӕ бари хай макӕмӕн бакӕнӕ! Аци хуӕрдӕ ’ма ниуӕстӕ дӕ рази атемӕй истӕнтӕ! Кӕлгӕ фингӕ ’ма идзаг синон уо! Рохсаг уо! Ке дин равардтонцӕ, йе дин Сами, Мисини сикъити адӕ кӕнӕд! Хъӕддзарв донӕн кӕми ниуазунцӕ, боди цирагъӕн кӕми содзунцӕ, уоми дӕ бадӕн фæууӕд! Ке дӕбӕл исхардз кодтонцӕ, йетӕ дин фæлдист уӕнтӕ ӕма мӕрдти дӕ размӕ идзагӕй-идзагмӕ лӕууӕнтӕ! Рохсаг уо! Дӕ мӕрддзаг - орс, де ’нгӕн - рохс, дӕ над ӕхсаст, дӕ ком - ӕвгъаст, уотемӕй мӕрдти Баруастури размӕ, хуӕрзтӕ, сугъдӕгутӕ кӕми ӕнцӕ, уоми дӕ бунат фӕууӕд! Рохсаг уо! Хуцау дин батӕрегъӕд кӕнӕд! Зад хумӕ, зад игуӕрдӕнбӕл нин бауодӕ! Рохсаг уо! Дзенети фӕббадӕ!
